ΕΛΕΝΑ ΑΡΤΖΑΝΙΔΟΥ

«Η Γη έχει πυρετό», είναι ένα παιδικό βιβλίο που θίγει την οικολογική κρίση. Η συγγραφέας και εκπαιδευτικός Έλενα Αρτζανίδου, μας μιλάει για το πόσο σημαντικό είναι να ενημερωθούν οι νεαροί αναγνώστες για την καταστροφή  αυτή και για το αν είναι δυνατόν να σταματήσουμε τη ζημιά που ως είδος έχουμε προκαλέσει. Δε θα μπορούσαμε να αφήσουμε έξω από τη συζήτησή μας τους αρνητές της οικολογικής κρίσης αλλά και τους λόγους που εθελοτυφλούν.         

ArtScript: Έχετε υπάρξει εκπαιδευτικός, ήταν φυσική συνέχεια για εσάς να γράψετε βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά; Η Έλενα τι βιβλία προτιμάει να διαβάζει;

ΕΛΕΝΑ ΑΡΤΖΑΝΙΔΟΥ: Η ανάγκη να δημιουργώ ιστορίες καθημερινά, στην αρχή με το μυαλό και πολύ αργότερα στο χαρτί, γεννήθηκε από τη μέρα που στα εννιά μου επέστρεψα από τη Γερμανία όπου και γεννήθηκα. Από τότε με θυμάμαι να πλάθω ιστορίες που με ανακούφιζαν. Η επαφή με τα παιδιά, τα χρόνια που υπηρέτησα ως εκπαιδευτικός, σίγουρα με βοήθησε αφού ήμουν καθημερινά κοντά τους και έτσι μπορούσα να τα καταλάβω, να τα ακούω, να γνωρίζω τις ανάγκες τους.

Από την εφηβεία μου μέχρι σήμερα διάβασα και διαβάζω τόσο την ξένη όσο και την ελληνική λογοτεχνία καθημερινά κα με μανία.

Αγαπημένοι μου οι Μ. Καραγάτσης, Ηλίας Βενέζης, Παπαδιαμάντης, Ντοστογιέφσκι, Έρμαν Έσσε , Μουρακάμι, Ισιγκούρο, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, Τόμας Μαν και πολλοί ακόμη.

Φυσικά παρακολουθώ την παιδική/εφηβική λογοτεχνία μας, αλλά και όσο μπορώ την ξένη.

ArtScript: Το βιβλίο σας «Η Γη έχει πυρετό» δεν είναι το μοναδικό στο οποίο θίγεται οικολογικά ζητήματα; Πόσο σημαντικό είναι να ενημερωθούν οι νεαροί αναγνώστες για την οικολογική κρίση;

ΕΛΕΝΑ ΑΡΤΖΑΝΙΔΟΥ: Η Φλο στο δρόμο, κυκλοφόρησε το 2023 από τις εκδόσεις Ψυχογιός και έθιγε το φαινόμενο της πλημμύρας από ακραία βροχόπτωση που φυσικά έχει άμεση σχέση με την κλιματική αλλαγή, αλλά και την παρέμβαση του ανθρώπου στο δρόμο της βροχής με το μπάζωμα των ρεμάτων.

Φυσικά είναι σημαντικό να γνωρίζουν παιδιά και νέοι ό,τι αφορά την οικολογική καταστροφή και κρίση. Κρίση γιατί αν αλλού υπάρχει πλημμύρα και είναι μη βιώσιμος ο τόπος ή ξηρασία δημιουργείς πρόσφυγες, άρα αναζήτηση άλλης πατρίδας… Οι μεγάλες πάλι καταστροφές από φυσικά φαινόμενα , ακόμη και οι πυρκαγιές που δημιουργούνται από τις υψηλές θερμοκρασίες απαιτούν κονδύλια, άρα έχουμε να αντιμετωπίσουμε και οικονομικά μεγάλα προβλήματα .

Συνεπώς αν δεν γνωρίζουν οι νέοι, τα παιδιά σε ότι συμβαίνει ήδη και είναι πολύ ανησυχητικό για τον πλανήτη και αφορά την ζωή όλων, τότε ποιοι θα πρέπει να γνωρίζουν; Η μόνη ελπίδα είναι η νέα παγκόσμια γενιά, ίσως καταφέρει και προλάβει την γενικευμένη καταστροφή τόσο της ατμόσφαιρας, του υπεδάφους, της θαλάσσιας ζωής...

ArtScript: Το όνομα του ήρωά σας είναι Οδυσσέας, τελικά το θέμα της οικολογίας είναι ταξίδι προς την Ιθάκη; Ποιες είναι θεωρείτε οι σειρήνες και τα εμπόδια προς τον προορισμό μας;

ΕΛΕΝΑ ΑΡΤΖΑΝΙΔΟΥ: Όλα τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η έντονη βροχή, η ξηρασία, το λιώσιμο των πάγων,  οι ανύπαρκτες εποχές, οι υψηλές θερμοκρασίες, η μόλυνση των υδάτων, το μολυσμένο υπέδαφος είναι κάποιες από τις σειρήνες. Από την άλλη υπάρχουν τεράστια εμπόδια και είναι οι μικρές ομάδες μεγάλων συμφερόντων που από ότι φαίνεται δύσκολα μπορούν να ηττηθούν. Για αυτούς τους λίγους υπάρχει στην ατζέντα τους μόνο το κέρδος όλα τα άλλα τα παραβλέπουν, τα δικαιολογούν με απίστευτα επιχειρήματα σαν να μην είναι πολίτες και αυτοί της Γης . Έτσι κάθε Οδυσσέας που θα σταθεί απέναντι τους μπορεί να επιφέρει ένα ελάχιστο χτύπημα, όμως αν υπάρξουν πάρα πολύ τουλάχιστον, ίσως μειωθεί η ζημιά.

ArtScript: Ο Οδυσσέας και οι γονείς του φτάνουν στον προορισμό τους με ελικόπτερο. Στην πορεία της ιστορίας τού εξηγούν ότι η χρήση των αυτοκινήτων αντί των Μ.Μ.Μ. είναι επιβλαβής για το περιβάλλον. Θέλατε ίσως να θίξετε στο βιβλίο σας, ότι ακόμα και οι πιο συνειδητοποιημένοι, λόγω του σύγχρονου τρόπου ζωής θα κάνουν ατοπήματα όσον αφορά το περιβάλλον;

ΕΛΕΝΑ ΑΡΤΖΑΝΙΔΟΥ: Φυσικά και είναι αναγκαίες οι μεταφορές με σύγχρονα, γρήγορα μέσα, όπως το αεροπλάνο, το αυτοκίνητο, όμως οι άσκοπες, συνεχής  μετακινήσεις μεγαλώνουν το πρόβλημα, αυτό θίγει η ιστορία. Οι ήρωες φτάνουν στο Τασίλαγκ της Γροιλανδίας με ελικόπτερο, όπως γίνεται και στην πραγματικότητα, γιατί δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Φανταστείτε τώρα όμως να πρέπει έτσι για την αύξηση των επισκεπτών, ανά τρίωρο να γίνεται μια τέτοια πτήση για τον εκεί προορισμό συν όλες τις άλλες που κινούνται παγκόσμια, τότε όλο αυτό, όπως μας λένε οι επιστήμονες, επιβαρύνει πάρα πάρα πολύ. Υπάρχουν προορισμοί που δεν μπορείς να προσεγγίσεις και πρέπει να πας γιατί είτε εκεί διαμένεις ή υπάρχει ανάγκη ή έρευνα ή…άρα θα πάρεις όταν χρειαστεί το ελικόπτερο ή τη μηχανοκίνητη βάρκα να πας, όμως για το έτσι ή αν η μεταφορά αρχίζει να γίνεται γιατί ο  τόπος έγινε ένας τουριστικός πνιγερός προορισμός  με πολλές αμέτρητες πτήσεις τότε δημιουργείς πρόβλημα. Φυσικά θα μου πείτε θα μπορούσαμε να επιστρέψουμε στη μετακίνηση όπως τον παρελθόν, στην αργεί μετακίνηση που διαρκούσε ημέρες, μήνες, όμως ο νέος τρόπος ζωής αυτής της ταχύτητας της  έχει γυρίσει την πλάτη. Ξέρετε όλα θέλουν μέτρο, όπως και τίποτε δεν είναι πιο άκακο από το άλλο.

ArtScript: Αρνητές της οικολογικής κρίσης, πόσο επικίνδυνοι είναι;

ΕΛΕΝΑ ΑΡΤΖΑΝΙΔΟΥ: Όποιος δε βλέπει το ήδη μεγάλο πρόβλημα με τις ήδη τεράστιες, οδυνηρές επιπτώσεις που βιώνει όλη η ανθρωπότητα και έχει προκληθεί από την κλιματική αλλαγή που ο άνθρωπος- ομάδα συμφερόντων- έχει προκαλέσει τότε αν δεν είναι αυτός επικίνδυνος ποιος είναι; Η αδιαφορία , η συνειδητή επικίνδυνη συμπεριφορά , η πεποίθηση ότι εμάς δεν θα μας αγγίξει αυτή η καταστροφή γιατί θέλει ακόμη χρόνια για να επέλθει η ολοκληρωτική καταστροφή, είναι ότι χειρότερο σε όποιον την υιοθετεί. 

ArtScript: Σε συνέχεια της προηγούμενης ερώτησης, όσοι ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχει οικολογική κρίση, θεωρείτε ότι πράγματι το πιστεύουν ή επειδή είναι κόντρα των συμφερόντων τους;

ΕΛΕΝΑ ΑΡΤΖΑΝΙΔΟΥ: Σωστά το λέτε, είναι κόντρα στα συμφέροντα τους  και νομίζω πως πιστεύουν ή έχουν προετοιμαστεί κιόλας αν συμβεί το οτιδήποτε πιο ακραίο αυτοί να επιβιώσουν.

ArtScript: Πώς αντιμετωπίζει η Έλενα την οικολογική κρίση στην καθημερινότητά της;

ΕΛΕΝΑ ΑΡΤΖΑΝΙΔΟΥ: Με μικρές καθημερινές πράξεις. Περπατάω χρόνια μέσα στην πόλη, δεν μετακινούμαι ποτέ με το αυτοκίνητο, μόνο όταν πρέπει να κινηθώ μακρύτερα για να επισκεφθώ τη μητέρα μου, αλλά και σε κάποιες μετακινήσεις για εκδηλώσεις βιβλίων. Μειώνω τα σκουπίδια μου, προσπαθώ με την ανακύκλωση, φυσικά δεν είμαι σίγουρη κατά πόσο γίνεται στην χώρα μας. Ελέγχω τη ροή του νερού στο σπίτι, αλλά και όπου βρεθώ ως επισκέπτρια η βρύση δε μένει ανοιχτή αλόγιστα. Με τη χρήση του ρεύματος επίσης συνειδητά έχω επιλέξει και χρησιμοποιώ μόνο έναν χαμηλό φωτισμό και όσο το δυνατόν λιγότερη ενέργεια στην καθημερινότητα, μάλιστα κάθε φορά που φεύγω από το σπίτι δεν αφήνω τίποτε στην πρίζα εκτός του ψυγείου. Προσπαθώ με μικρές, αλλά μόνιμες ενέργειες και θαρρώ αν όλοι το επιχειρήσουν σίγουρα μια αναστροφή στη ραγδαία περιβαλλοντική αλλαγή, αυτή που βιώνουμε όλοι, μπορούμε να επιφέρουμε.