Η ΜΑΙΑ

BIBBIANA CAU

-Εκδόσεις Ψυχογιός-

Στο Νορολάνι, σε ένα χωριό της Σαρδηνίας, η Μαλένα προσφέρει τη βοήθειά της στις ετοιμόγεννες γυναίκες, καθώς και στις λεχώνες και τα μωρά τους. Τις γνώσεις της δεν τις έχει πάρει από κάποιο Πανεπιστήμιο, αλλά τις έχει διδαχτεί από τη μητέρα της, όταν μικρή την ακολουθούσε και ήταν η βοηθός της στις γέννες. Οι γυναίκες του χωριού είναι φτωχές, την κατάστασή δυσχεραίνει ο Α’ παγκόσμιος πόλεμος , με τους άντρες, στην πιο παραγωγική τους ηλικία, να έχουν θαφτεί στα χαρακώματα, σε έναν πόλεμο που κανείς τους δε ζήτησε και που δε ρωτήθηκε γι’ αυτόν. Οι εναπομείναντες κάτοικοι του χωριού, κυρίως γυναίκες, ηλικιωμένοι και παιδιά, κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν, αλλά η απουσία των αντρών είναι εμφανής.

«Αυτό είναι ένα πρόβλημα με ανθρώπους σαν εμάς: θέλουν να υπακούμε χωρίς να ρωτάμε και χωρίς να μας εξηγούν το γιατί».

Η Μαλένα, με την ανησυχία για την ασφάλεια του συζύγου της, μεγαλώνει τα δυο παιδιά τους. Ενώ όταν τη χρειαστούνε σπεύδει να βοηθήσει, ανεξάρτητα την ώρα, άλλωστε μια ζωή όταν έρχεται δε ρωτάει αν είναι η κατάλληλη στιγμή.

Επιστρέφοντας από το μέτωπο ο σύζυγός της, τραυματισμένος από τα όσα έχει δει και ζήσει, τα πράγματα θα χειροτερέψουν. Ο γιατρός απαιτεί χρήματα για να επισκεφτεί και να εξετάσει τον ασθενή, τι κι αν πληρώνεται από το δήμο για τους οικονομικά ασθενείς. Ο φαρμακοποιός δεν μπορεί να δώσει τα φάρμακα χωρίς αμοιβή, μέχρι και ο παππάς απαιτεί χρήματα για να προσευχηθεί για τον καταπονημένο στρατιώτη. Κι όσο για τον Δήμαρχο, που τόσες φορές έχει χρειαστεί τις υπηρεσίες της Μαλένας για τις ανάγκες των γυναικών της περιοχής τους, αναγνωρίζει μεν την προσφορά της, αλλά δεν μπορεί να εξασφαλίσει μια μικρή οικονομική βοήθεια, ως μισθό στη γυναίκα και στην οικογένειά της, τώρα που τον έχει ανάγκη.

Αποτέλεσμα οι άρχοντες του τόπου είτε να αδιαφορούν για τις δυσκολίες της είτε να στραφούν εναντίον της, απαιτώντας από εκείνη να σωπάσει και να συμβιβαστεί μιας και είναι γυναίκα. Όμως αυτό είναι έξω από τη φύση της Μαλένας, δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που έχει επαναστατήσει απέναντι στην επιθυμία ενός αρσενικού. Δεν ενδιαφέρεται για τις κοινωνικές επιταγές και αυτό θα τη φέρει απέναντι στον Δήμαρχο, στον παπά, στον γιατρό. Οι αρχές θα αποφασίσουν να κάνουν ολοκληρωτικά πέρα τη Μαλένα, φέρνοντας στην περιοχή τους μια μαία, Πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Όμως οι γυναίκες της περιοχής έχουν άλλη γνώμη.  

Η Bibbiana Cau, στο πρώτο της μυθιστόρημα, δίνει την εντύπωση ότι είναι μια πεπειραμένη συγγραφέας. Τίποτα φυσικά δεν είναι τυχαίο, έχοντας και η ίδια υπηρετήσει το μαιευτικό σύστημα της Ιταλίας ξέρει το θέμα από πρώτο χέρι. Ενώ για να μεταφέρει το θεατή έναν αιώνα πίσω, έχει μελετήσει περιπτώσεις μαιών της αντίστοιχης περιόδου. Το μεράκι της για τη γραφή θα κάνει όλα τα υπόλοιπα. Η Μαία είναι ένα υπέροχο βιβλίο, που μέσα στα χιλιάδες βιβλία που κυκλοφορούν κάθε χρόνο στη χώρα μας πρέπει να ξεχωρίσει. Δεν αναφέρεται μόνο στον αγώνα της γυναίκας που δε σκύβει το κεφάλι ή στην αντιμετώπιση των γυναικών από την κοινωνία, άλλωστε και η αντικαταστάτρια της Μαλένας, μορφωμένη και με δίπλωμα μαίας, θα είναι μόνο επιφανειακά αρεστή στους άρχοντες του τόπου, ενώ δε θα έχει την υποστήριξη των γυναικών. Θα είναι και η ίδια ένα δραματικό πρόσωπο, θύμα της ανδρικής ανωτερότητας. Η συγγραφέας υπογραμμίζει την αδικία στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα και πώς αυτά γίνονται εκμεταλλεύσιμα. Το βιβλίο ταξιδεύει τον αναγνώστη στη Σαρδηνία του Α΄ παγκοσμίου πολέμου, μπορεί να περπατήσει στα σοκάκια, να δει το φτωχόσπιτο της Μαλένας, τον αποστειρωμένο χώρο του φαρμακείου, τον παπά, τις γυναίκες που πενθούν ή που σπαράζουν από πόνο την ώρα που γεννάνε. Θα κοιτάξει με θλίψη τα χωράφια που έχουν γεμίσει με αγκάθια, αφού δεν υπάρχουν χέρια να τα καλλιεργήσουν.     

Είναι η τρίτη σύγχρονη ιταλίδα συγγραφέας μέσα σε ενάμιση χρόνο που με συνεπήρε με τη γραφή της. Αν κρίνω από τα συγκεκριμένα μυθιστορήματα, η λογοτεχνία έχει λαμπρό μέλλον, συνεχίζοντας την εξαιρετική παράδοση της ιταλικής λογοτεχνίας.   

Μαίρη Β.